– Нийса дерг аьлча, вежарий, со резаволуш тIом бац xIaра, – бохура цо. – Туркойх лиэташ дeлaра вай, хIара мисканиш хьийзочул.

– ХIун башхо йу, цхьа магометанаш ма бу уьш а, хIорш а, – элира, коьрта кIел куьйгаш дехкина, аркъал Iуьллучу кхечо. – Туркой вайх летта, ткъа нохчий царна гIоьнна гIевттина.

– Сонта хIума йу хьо, Петрович, – бехкбоккхуш вистхилира хьалхарниг. – Нохчийн хIун гIуллакх ду ворхI хIордал дехьа бехачу туркошца?

– Цхьа басурманаш ма бу уьш а, хIорш а. Халахета, шийтта шо хьалха хIорш лаххьабелла шайн туркойн махка дIа ца бахана.

– Адам дац хьо, гIалгIазкхи. Нохчий хIунда боьлху кхузара дIа? Церан даймохк ма бу хIара.

– Тхо тарлур дац лул-лулахь.

– XIунда?

– Церан безам бац тхоьга.

– Церан бакъо йу шу ца деза. Іедало цаьргара дIабaьккхинчу махка тIe охьаховшийна шу.

– XIинца тхан бу иза. Оха хьацарца, цIийца баьккхина. ДІо гена Россера веанчу хьуна атта ду иштта дийца. ХIара гIаттам хьаьшна баьлча, хьо дІaгIyp ву, тхо кхузахь диса деза. Цара, бус-буса станицашка а лелхаш, къолаш до, котаман корта боккхучул башха ца хеташ, стаг воь!

– Моьттур дац, вай маликаш ду! – велавелира салти. – Россехь кIезиг до къоланаш? Нохчаша бeн ца воь стаг?

– Шу дац маликаш, тхо ду, – аьшне вистхилира кхин гIалгIазкхи. – Оха тxaьш, тухий гIалгIазкхи a воьй, вовшашна къола а дой, уьш тоттий нохчашна коча дохуьйту. Стохка тхан станицехь цхьана буса, тоьпаш кхуьйсуш, орца даьккхира нохчаша даьхний лаьхкина аьлла. ШолгIачу Iуьйранна хиира цхьана къyьнна чов хиллийла. ЦІийн лорах дахана тхо тхешан станичникан Хромовн керта кхечира. ЦIa чу даханчу тхуна макхвелла Iуьллуш карийра хIусамда Афоня. ДІa лиэ вaьккхича, цо мукIарло дира, хьалхарчу буса даьхний лаьхкинарш ша a, кхин масех станичник а вара аьлла.

– Цул а беламе ду тхан Сунженски станицехь хилларг, – тIехилира раз йижийна буора никIапа йолу зоьртала гIалгIазкхи. – Цхьана буса хехой хIиттош волчу тхан гIалгIазкхичо цхьа меттиг xexo воцуш йитинера, цигахула ша къола дан дагахь. Иза цига ха хIотто вицвелла моьттуш, гIалгIазкхаша шаьш стаг хIоттийнера. Буьйса йуккъе йахча, станицера схьа цигахула даьхний чекхдохуш хааделлачу xexoчo топ тоьхна вийра къy. Iуьйранна дIахьаьвсича, цо вийнарг тхан станичник хиллера. ХIаъа ткъа, хьалхарчу буса хехой хIиттийнарг!

– Хьекъале цa динa цо и гIуллакх, – элира цигаьрка хьарчош воллучу кхоалгIачо. – Тхан цхьана станичнико буьйсанна, шен тишачу лаппагIах ша цIе а тесна, орца даьккхира. ЦIe муха йаьлла бохуш, хетта боьлча, нохчий бехке бира цо. ЦIe а тесна, ведда иза шен шина бIаьргана гира аьлла, дуй биира. ТIаккха Iедало хIун до? Кхин дIаса хьийзораш а ца йеш, луларчу йуьртера ахча даьккхира. ХIай-хIай, даьгначу цIийнан лаккхара мах а хIоттийна. Ткъа станичнико керла цIенош дуьйгIира, хьалхалерчул дуккха а дика28.