ХIун дан деза?

КIелхьардовла некъ карийра. Майрачу, къизачу нахах цхьана ханна лаамхойн отряд кхолла. Царна, уьш резабеш, лаккхара йал а хIоттош. Доггаха гIуллакх деш гоьбевллачарна совгIаташ а луш. Царна цхьа а доза ца тухуш, йаккхий бакъонаш а луш. Цара пачхьалкхан законаш талхийча, жоьпе а ца озош.

Оцу отрядана тIехь куьйгалла дан командир лехира областехь. Дукханнан а цIерш йехира. Хьекъалечеран цIерш ца йохура. Майраниг, къизаниг, бIаьрнегIар ца тухуш, адамийн цIий Iано кийчаниг лоьхура. Ишттаниг Теркан областехь ца карийча, луларчу областашкахь лехира. Массо а реза хилира Кубанерчу гIалагIазкхийн атаманна Вербицкийна. Оьрсийн-японийн тIамехь майралла а, доьналла а, тIеман говзалла а, хьуьнарш а гайтина ву. ХIара санначу гIуллакх тIехь зеделларг долуш а ву. Уггар коьртаниг – къинхетам бохург хIун йу ца хууш, къиза а ву. Ламанхойн амалш а йевза. И йерриг шен амалш цо гайтина 1905-чу шарахь Пятигорскехь белхалойн болам цIела карчош а, ДегIастанахь обаргаш хIаллакбеш а.

Цхьаболчеран шеко кхоллайелира, оцу отряде лаамхой карор буй-те аьлла. Царна а маcлаIат дира. Шортта карор бу, отряд-м хьовха, дийнна дивизи, корпус кхолла а. Болх боцурш а, иза цабезарш а. Къа а ца хьоьгуш, атта баха луурш. Къаьркъанан цхьана шишанах шайн да-нана а дуьйр дерш.

Гуламо цхьабарт болуш сацам тIеийцира областан начальникан декхарш ханна кхочушдечу инарла Михеевга дехар дан: областера зуламаш тIаьххьара а, гуттаренна а орамашца бухдаха Iалашо йолуш, лаамхойх вовшахтоьхна «ханна таллархойн отряд» кхоллар а, цуьнан коьрте Кубанерчу гIалагIазкхийн атаман, эскаран старшина Вербицкий хIоттор а.

Гулам чекхбаьлча, комаьрша даарш-маларш а долуш, банкет хIоттийра…

***

ЗОРБАНЕРА МОГIаНАШ

1908 шо

19 март. Соьлжа-ГIалара цIенойн коьчалла а эцна, говрийн гIудалкхахь Шелковске цIа вoгIy Умрихин Федор вийна. Цуьнан гIудалкх а, говраш а, цIенойн коьчалла а, 500 сом ахча а даьхьна нохчаша. Лар Мескар-Эвла йахана.