Светлый фон

Абузар Айдамиров Кхолламан цхьа де

Абузар Айдамиров

Кхолламан цхьа де

1933-1941-чу шерашкахь ГУЛАГ-н лагершкахь бархІ шо даьккхинчул тIаьхьа, шозлагIа а халкъаца Даймахках ваьккхина, казахийн шийлачу аренашкахь халонаш а, баланаш а лайначу, цкъа а доьналлех, оьздангаллех, собарх ца вухуш ваьхначу, 1949-чу шеран 14-чу апрелехь Ош областерчу Жанги-Жол районерчу Успеновка йуьртахь кхелхинчу, цигахь дIавоьллинчу сайн дена Iабдулхьаькимна.

1933-1941-чу шерашкахь ГУЛАГ-н лагершкахь бархІ шо даьккхинчул тIаьхьа, шозлагIа а халкъаца Даймахках ваьккхина, казахийн шийлачу аренашкахь халонаш а, баланаш а лайначу, цкъа а доьналлех, оьздангаллех, собарх ца вухуш ваьхначу, 1949-чу шеран 14-чу апрелехь Ош областерчу Жанги-Жол районерчу Успеновка йуьртахь кхелхинчу, цигахь дIавоьллинчу сайн дена Iабдулхьаькимна.

 

Шен раж эцна доьдура эзар исс бІе шовзткъе пхоьалгIачу шеран февраль беттан цІемза де. КIилбаседехьара хаддаза схьахьоькхучу шийлачу мохо лоькхура дерзина дитташ.

КIеггина йекхна хуьлу стигал оцу дийнахь, дошан баса йирзина, кхоьлина, догІанан мархийн Іаьржа сомалкхаш охкийна, мохь аьлла йелха йохкуш санна, кхохкийна кхозура. Цхьа дагна хийра, оьгIазе хеталора тІера ло даша доьлла Тянь-Шанан лаьмнийн Чаткхалан дерзина даккъаш.

Йуткъа шок йетташ, лай тIера схьахьоькху шийла мох, хьакхабелла меже шелонца морцуш, кIад ца луш, массо маьIIехула кхерстара. Адамийн дегнашна тІе цхьа беза сингаттам туьйсуш, маьхьарий хьоькхура, йочанийн кхаъ кхайкхош, дерзинчу дитташна тIехула хьийзачу къийгаша.

Дерриге а Iаламехь хила ма-деззара хуьлуш, цхьаннен а цхьа а тайпа хийцам бан ницкь боцуш, шена ма-ттов чекхдолуш доллура и шийла Iа. ТІейогIучу бІаьстенан меттиг мукъа а боккхуш, и Iа кхин цкъа а йуха ца дан дІадерза дукха хан ца йисинера.

Оцу доьхначу дийнахь ламанан тІулган басахула, лаьхьа санна, сетташ хьалаболучу гІашлойн новкъа дечиган маххьаш а гехь меллаша охьайогIура ши зуда.

Шиннах цхьаъ – тІейуьйхина эттIа тIелхигйаьлла, берриге а бамбеш а охкабелла тиша тужурка а, бамбин одеялах тегна йеха коч а, коьрта тиллина лелийна тишделла кІинж йолу доккха кортали а, когахь истангах тегначу пезагашна тIехула йуьйхинчу калошца шовзткъе итт шарал тIехйаьлла зуда тІехьаьжча шен хенал а йоккха хетара.

Цхьана хенахь хазачу куьцахь хилла цуьнан лекхо дегІ а, горга йуьхь а, хІинца а тIера хазаллин лар йанза, безамехь гора. Къежделлачу гиччоша а, хебаршка ихначу беснеша а, кІоргга хьех чуэгначу кхоьлинчу бІаьргаша а тоьшалла дора иза гиначу бохамаша хеназа къанйина хилар. Амма и самукъанах цхьа а суй шайна чохь боцу бІаьргаш, къинхетамах буьзна, массарех а дог лозуш, гІийла хьоьжура.