Атаманан къамел дукха дахдала доьлча, гIиллакхехь иза йукъахваьккхира гуламан председатело:

– Станицашкара хьал массарна а дика хаьа, господин атаман. И зуламаш совцо хьайна хIун некъ го, дийцахьа.

– Ца хаьа суна. Ха латто а гIиртина тхо. Цунах а гIуллакх ца хилла. Станицашка йолах болх бан богIу нохчий совцо а гIиртина. Амма оцу тIехь а Iедало гIo ца лоцу тхан. Баккъал а аьлча, цига балха богIу «машаре» нохчий бу и къуй а, талорхой а станицашка кхуьйлурш. Тхуна хетарехь, станицашка богIу некъ нохчашна бехка беза Iедало.

Гуламан дакъалацархой дукхахберш лаьттан а, дохнан а долахой бара, ткъа царалахь а дукхахберш – гIалагIазкхий. ГIумкийн а, ногIийн а хьолахойх цхьа а трибуне хьала ца велира. Хетарехь, уьш кхоьрура нохчийн бекхамах. ГIалагIазкхийн санна, тIеман ницкъ а церан бацара, Iедалан тIома кIел а уьш бацара, цундела уьш тийна-таьIна Iара кхузахь. Говрийн заводан долахочо, гIебартойн хьолахочо, доцца къамел дира, гIалгIаша шайна беш болу ницкъ балхош. ХIокху тIаьххьарчу масех бIешарахь дуьненахь а гIараевлла йара шаьш хIy долийна кхиош йолу говраш. ГIалгIаша талораш деш, дийнна реманаш дIайуьгуш, болх бан а ца дитина, говрийн заводаш дIакъевлина шаьш, бохура цо.

ТIаьххьара а трибуне хьалавелира Соьлжан отделан атаман. Цуьнан къамел буьрса, кхерамаш туьйсуш хилира:

– Нохчашкахьара зуламаш совцо Iедало пIелг пIелгах тоьхна деш хIумма-м муххале дацара, ткъа цкъацкъа цаьргахьа гIо дохуш меттигаш а нисло. Масала, дукха хан йоццуш лаьттан доладаран хьокъехь БуритIа-гIалин Думо кхоьллинчу комиссин дIахьедар схьаоьцур вай. Теркан областан туземцашкахь лаьттан къелла йу, боху цо. ГIалагIазкхаша аренгара дIалаьхкина, нохчий тIулган лаьмнашка, чIажашка боьхкина, боху. Цунах а ца Iебаш, цигара уьш дIа а баьхна, цара гихь латта хьала а дохуш, тIулгийн лаьмнийн тархашна тIехь денйина лаьттан коржамаш шайн долайаха сатуьйсуш бу, боху, гIалагIазкхий. ГIалагIазкхашна ца оьшу и тIулгаш. Далла бу хастам, гIалагIазкхийн долахь шортта латта ду. ХIора боьршачу стеган сина ткъех десятина а кхочуш. ТIаьхьалонна латтош а ду масех бIе эзар десятина. Уггар хьоле, токхе, беркате латта. Шена чохь мехкадаьтта а, дарбане хиш а долуш. И мехкадаьтта доккхурш а, духкурш а гIалагIазкхий бацахь а, цунна тIера йал ло гIалагIазкхашна. Оцу йолах кхоллайелла ворхI миллион сом капитал йу тхан, хIора шарахь стамлуш, пайда луш. Кемсаш, басар доккху ораматаш, даьхни, говраш йу. Хиш ду, чохь шортта чIерий а долуш. Стоьмийн бошмаш йу. Тхуна стенна оьшу оцу нохчийн сагIадоьхургийн тIулгаш? Масех шо хьалха Пачхьалкхан Думехь вайн депутато Масловс нохчашкахьа гIo дохуш, воьлхуш дина къамел дагадогIий шуна? Ткъа вайн цхьаболчу бохкабеллачу йа кIиллочу интеллигенташа зорбанехь хьоькху маьхьарий? Нохчий къеллехь бу, мацалла леш бу, Iедало царна тIехь харцонаш лелайо, и халкъ лоллехь латтадо, бохуш! Тхуна цхьаъ дика хаьа. Нохчий хIокху махкахь мел бу, областехь а, Кавказехь а цкъа а машар а, синтем а хир боцийла. Уьш – зударий, бераш, къенанаш – цхьа а са ца дуьтуш, хIокху махкара дIа а баьхна, Россин къилбаседехьарчу губернешка дIалахка беза. Цигахь масех эзар чаккхарма гондIа тало йурт хир йоцчу. Салазашна жIаьлеш а доьжна, акхарошна толлуш, рицкъа лаха боьлча, тIаккха хуур ду царна къинхьегам хIун йу. ТIаккха йуьтур йу цара шайн аьрха, акха, цIийна сутара амалш. Йа лаххьабелла цигахь хIаллакьхир бy!