– Хьо чохь саца, – дуьхьал куьг тесира цунна Зеламхас. – Соьца дIавагIахь, вуьйр ву хьо! ЦIахь сецча, лацар бен, хIyммa а дийр дац.

Зеламха, ара а иккхина, топ йуьйлина беша а ваьлла, дIахьаьдира.

Оцу деношкахь хаддаза догIа доьлхуш, латта тIунделла, хатт летара когех. Ткъех гIулч гена а валале салташна тIеIоттавелира иза. ТIедачу лаьтта охьабийша ца лууш, тоьпаш хьалха а хьажийна, голаш тIе лахбелла Iapa уьш.

Зеламхех лаьцна дуккха а легендаш йара, Россехь-м хьовха, генна дозанал арахьа а лелаш. Цуьнан майралла а, доьналла а цхьанна къайле а йацара. Цунна тоьхча, топ а, тур-шаьлта а ца лета. Мел чIогIачу, боккхачу гонна йукъахьовзийча а, жин санна, цхьанна а ца гуш, салташна йукъахула чекхволий, дIавоьду. Хьажарца цо адамийн эс, бIаьрса дIаоьцу, лелачуьра цIий сацадо, меженаш лахайо. Иза, олхазаран суьрта а воьрзий, тIома волу, шена луъучу экхан суьрте воьрзий, хьаннашкахула кхерста йа цIерачу хьайбанийн суьрта воьрзий, йарташкахула лела бохуш.

Оцу легендах чIогIа тешара бодане салтий. Топ карахь, борз санна, Зеламха цIеххьана шайна хьалха хIоьттича, кхерабелла, тIехьа хьовса а ца баьхьаш, вовшашца хьалхабовла къуьйсуш, дIабевдира уьш. Зеламхина хаьара, кхечу агIор дIагIоьртича, цигахь кIелонехь кхин салтий хир буйла. Цара хIун дер а, ца хаьа, хIокху кхерабеллачу салташца цхьаьна кху меттигана генаваьлча., тоьла шена аьлла, царна йукъа а ийна, хьалха дIаведира иза. Кхерабелла салтий совцо гIерташ, царна дуьхьал а ваьлла, мохь хьоькхура поручика Епифановс. Цуьнан белшаш тIерачу погонах хиира Зеламхина иза эпсар а, оцу салтийн командир а хилар. Шен болар ца лагIдеш, дага тIе а лаьцна, топ тоьхна иза а, кхин цхьа салти а вожийра цо. Шайн эпсар вийча, цхьацца агIор дIаса а баьржина, Зеламхина некъ маьрша битира салташа.

Царах кIелхьарваьлла Зеламха, кхечу кIелонна тIенисвелира. Цигара схьа маьхьарий хьоькхуш, тоьпаш йетта боьлча, хиира цунна уьш суьйлийн дошлой хилар. Салташна-м цаваьллачу денна бен ца тухура цо. Уьш шайн лаамехь ца лелара цунна тIаьхьатоллуш. Уьш нуьцкъах балийнера кхуза, ткъа суьйлийн дошлой шайн лаамехь баьхкина. Зеламха ца Iевелира царна тIе ца тухуш. Церан маьхьарий хезча, йуккъе мосазза а топ туьйхира цо.

Салташкара-м, цара цкъа топ кхоьссина а, новкъарло ца хилира цунна. Амма суьйлаша тоьхначу тоьпийн дIаьндаргаша, цхьа а дегIах ца хьакхалуш, чоин тIемаш а, пхьуьйшаш а, цаца санна, динера цуьнан. Ша-м зен-зулам ца хуьлуш, кIелхьарваьллера иза. Накъостех хилларг цахааро сагатдора. Нагахь санна уьш буьйса йаккха севцца хIусамаш айкхо йийцинехь, берриг кIелхьарбевлла хир ма бац. Йа цхьана Зеламхина тIаьхьатоллуш лелла-те иза? Иштта делахь-м, накъосташна кхерам хилла хир бац.