Урамашкахула а ца воьдуш, нехан бошмашкахула, ларлуш вахана, Делан къинхетамца, кхин цхьана а кIелонна тIе ца нислуш, йуьртах аравелира Зеламха. Йуьртал арахьа, йуьстах лаьттачу цIенна тIе а вахана, хIусамдега говр йийхира цо.

Чехкара-гIопана уллохула, АтагIахула дIа, герга бара цара цхьаьнакхета йиллинчу мeттиге некъ. Чехкарахь салтийн гарнизон йара. Цундела АтагIана малхбале aгIopхьа дIа а вирзина, кхаш тIехула дIаволавелира Зеламха. ДогIанаша тIадийна латта кIадделлачу кхаш тIехула хала дара говрана. Урх дIа а хецна, говр паргIат йаха шен лаамехь а йитина, ойланашка велира иза. Шен ницкъ ма-кхоччу къайлах вовшахтоьхнера цо xIapa операци. ХIора накъост цхьацца схьалоцуш, цуьнан дерриг дахар теллича, массо тешаме каравора цунна. Вежарша Юнуса а, Юсупа а мотт ца баьхьна аьлла, Къуръан тIехь дуй баа ваьхьара вара иза. Амма муха хиъна полковникна хIокхо вовшахтоьхна гIуллакх, xIapa буьйса йаккха IодагIаьргахь сацар а? Накъостех цхьаммо шен вешига, доттагIчуьнга дийцина те? Ткъа цара шаьш тешачаьрга дийцина-те? Йа Зеламха Соьлже, IодагIеран керта вогIуш гина-те? Мел ойла йарх а, оцу хеттаршна жоьпаш ца карадора цунна.

Шаьш цхьаьнакхета билгалйинчу меттиге кхаьчча, цигахь берриг накъостий карийча, цхьана aгIор, сапаргIатделира цуьнан. Амма, вукху агIop, дагахьбаллам а бисира. Ша оццул лерина кечйина операци кхиамза йисина. Цо чIогIа чIагIо ма йинера Iедало талийнчу нахана хилла зен-зулам меттахIотто. ХIинца мичара доккхур ду цо оццул дукха ахча?..

5

Соьлжа-юьртах оьрсаша Старая Сунжа олу. Соьлжа-ГIалина пхи-йалх чаккхарма уллохь йолу иза нохчийн йаккхийчу йартех а йацара. Оцу йуьртахь бехаш ши эзар гергга бахархой бара. Инарла Ермоловс Грозный-гIап хIоттош, цигара дIайаьхначу йартех бисинчу бахархоша йиллина керла йурт йара иза.

14–15-чу октябран буса цигахь хиллачо дарвинчу Михеевс цкъа хьалха чIогIа барт туьйхира Морганияна. Зеламха ткъа обаргаца цигахь хилла оцу буса. Ткъа шен карахь боккхачу барамехь агентура йолчу Морганияна ца хиъна Зеламхица и разбойникаш хилар. Зеламхина тIаьхьа а ваьлла, важа ткъа разбойник кIелхьарвалийтина. Кхо рота салташна а, ши сотни гIалагIазкхашна а, йалхитта суьйлийн дошлошна а йуккъера а бевлла бахана. Цхьана разбойникан дегIа тIера атталла мерцхалг а ца долуш. Зеламхас ша цхьаммо вийна поручик Епифанов а, цхьа салти а.

И Соьлжа разбойникийн бен лоруш йу Ермоловн заманахь дуьйна. И санна, оьрсийн тIеман чIагIонашна уллохь, йаккхийчу тоьпийн биргIанашна кIел лаьттачу нохчийн йартех машаре йарташ олура цу заманахь. Машаре йара, оьрсийн эскаршна герзаца дуьхьало йан ницкъ бацарна. Царна уллохь, гIаьпнашкахь, эскарийн гарнизонаш, оцу йарташна тIе ниша а лаьцна, йаккхий тоьпаш лаьттара. ТIе, уьш йуккъе а къовлуш, гIалагIазкхийн станицаш йехкинера. Амма оцу йарташа ницкъ ма-кхоччу гIo дора колонизаторшна дуьхьал тIом бечу шайн халкъана. Кхузара бIаьхой боьлхура нохчийн эскаре, нохчийн дуккха а разведчикаш кхузарчу йарташкара хуьлура. Цаьргахула барт а бой, нохчашкахьа уьдура оьрсийн салтий. И дерриг хууш, оьрсийн командованис хьийзайора кхузара йарташ. Вукху aгIop, Шемала а хьийзайора уьш, оьрсашца машар хIунда бу шун, царна дуьхьал хIунда ца гIовтту шу бохуш. ТIеман иттаннаш шерашкахь, олуш ма-хиллара, шина цIарна йуккъехь лаьттира и йарташ.