Сочинения. Обширное эпистолярное наследие Иоанна VIII свидетельствует о его необычайно активной и плодотворной деятельности. Что касается поддержки архиепископа Мефодия, то об этом свидетельствует целая серия посланий Иоанна VIII 873 года: цитированные выше его инструкции легату Павлу Анконскому, а также послания епископам Аннону Фрайзингскому, Эрменриху Пассаускому и архиепископу Зальцбургскому Адальвину. В послании «Ad defendendam» Эрменриху Иоанн VIII писал: «Мы считаем, что подобно пророку Иеремии, только источник слез, может оплакать твое нечестие. Ты подверг нашего брата и епископа тюремному заключению, сурово и бесчеловечно наказал его продолжительным пребыванием под открытым небом на зимнем холоде и на ветру, отлучив его от вверенного ему руководства Церковью. Ты до того обезумил, что Мефодия доставленного на епископский Собор, собирался ударить кнутом, если тебе не помешали бы другие» (Fragmenta Registri Ioannis VIII Papae, 22, Monumenta Germaniae Historica: Epistolae, t. 7, p. 285–286).
Сочинения.Иоанн VIII оказал беспрецедентное давление на немецкое духовенство. Объявив незаконными все решения баварского синода как противоречащие нормам канонического права, Понтифик потребовал, чтобы Мефодий был немедленно освобожден и допущен к исполнению своих функций на территории своего диоцеза. В том случае, если немецкие епископы не подчинятся его решениям, Иоанн VIII угрожал интердиктом. Более того, Иоанн VIII даже попытался расширить границы новой митрополии, предложив сербскому князю Мутимиру подчинить духовенство его владений верховной власти Мефодия.
Ниже приведен фрагмент наиболее важного для становления славянской письменности послания «Industriae tuae», адресованного моравскому князю Святополку, в котором Иоанн VIII разрешил использование славянского языка в литургии.
Издания: Patrologia Latina, t. 126, col. 651–966; Monumenta Germaniae Historica: Epistolae, t. 7, p. 1—312; Epistolae // Задворный В.Л. Сочинения Римских понтификов I–IX веков. Москва, 2011, с. 437–443.
Издания:Источники: Liber Pontificalis, t. 2, p. 221–223; Annales Bertiniani a. 872, 877–878 / Ed. G. Waitz // Monumenta Germaniae Historica: Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum, Hannoverae, 1883, p.121–143; Annales Fuldenses, anno 882 / Ed. F. Kurze // Monumenta Germaniae Historica: Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum, Hannoverae, 1891, p. 99.
Источники:Литература: Грегоровиус Ф. История города Рима в Средние века. Санкт-Петербург, 1904, т. 3, с. 150–184; Сказания о начале славянской письменности / Вступительная статья, перевод и комментарии Б.Н. Флоря. Москва, 1981; Balan P. Il pontificato di Giovanni VIII. Roma, 1880; Lapôtre A. L'Europe et le Saint-Siège à l'époque carolingienne: Le pape Jean VIII. Paris, 1895; Duchesne L. Les premiers temps de l'État pontifical. Paris, 1911, p. 253–287; Dvomi'k F. Les Slaves, Byzance et Rome au IX siècle. Paris, 1926; Grumel V. Les lettres de Jean VIII pour le rétablissement de Photius // Échos d'Orient 39 (1940), 138–156; Engreen F. Pope John the Eighth and the Arabs // Speculum 20 (1945), 318–330; Brezzi P. Roma e l'Impero medioevale. Bologna, 1947, p. 69–80; Dvorrik F. The Photian Schism. Cambridge, 1948; Arnaldi G. Giovanni Immonide e la cultura a Roma al tempo di Giovanni VIII // Bullettino dell'Istituto Storico Italiano per il Medio Evo e Archivio Muratoriano, 68 (1956), p. 33–89; Lohrmann D. Das Register Papst Johannes VIII (872–882). Tübingen, 1968; Boojamra J.L. The Photian Synod of 879–80 and the Papal “Commonitorium" (879) // Byzantine Studies, 9 (1982), p. 1–23; HavHk L.E. The Roman Privilege "Industriae tuae" for Moravia // Cyrillomethodianum, 7 (1983), p. 23–37; Döpmann H.D. Beispiele der Bedeutung Bulgariens für das Verhalten von Papst Johannes VIII. gegenüber Erzbischof Method // Mitteilungen des Bulgarischen Forschungsinstituts in Österreich, 8 (1986), nr. 2, p. 121–129; Arnaldi G. Natale 875. Politica, ecclesiologia, cultura del papato altomedievale. Roma, 1990; Temelski C. Zur Frage der Verbannung des hl. Method in Schwaben // Orthodoxes Forum, 4, (1990), p. 35–46; Matijevic-Sokol M. et al. Branimiorova Hrvatska u pismima pape Ivana VIII. Split, 1990; Brkovic M. Le souverain Branimir et la Croatie dans les lettres du pape Jean VIII // Croatica Christiana Periodica, 27 (1991), p. 171–172; Folz R. Les trois couronnements de Charles Le Chauve // Byzantion, 61 (1991), p. 93–111; Arnaldi G. La Chiesa Romana secondo Giovanni VIII // Storia, filosofia e letteratura: Studi in onore di Gennaro Sasso / A cura di M. Herling, M. Reale. Napoli, 1999, p. 131–154; Sennis A. // Enciclopedia dei Papi. Roma, 2000, v. 2, p. 28–34.
Литература:Текст
Фрагмент текста буллы приведен по изданию: Patrologia Latina, t. 126, col. 905–906.
Фрагмент буллы «Industriae tuae»
Фрагмент буллы «Industriae tuae»Industriae tuae notum esse volumus quoniam, confratre nostro Methodio reverendissimo archiepiscopo sanctae Ecclesiae Moravensis una cum Semisismo fideli tuo ad limina sanctorum apostolorum Petri et Pauli nostramque pontificalem praesentiam veniente, atque sermone lucifluo referente, didicimus tuae devotionis sinceritatem, et totius populi tui desiderium, quod circa sedem apostolicam et nostram paternitatem habetis. Nam, divina gratia inspirante, contemptis aliis saeculi hujus principibus, beatum Petrum apostolici ordinis principem vicariumque illius habere patronum et in omnibus adjutorem ac defensorem…
Igitur hunc Methodium venerabilem archiepiscopum vestrum interrogavimus coram positis fratribus nostris episcopis, si orthodoxae fidei symbolum ita crederet, et inter sacra missarum solemnia caneret, sicuti sanctam Romanam Ecclesiam tenere, et in sanctis sex universalibus synodis a sanctis Patribus, secundum evangelicam Christi Dei nostri auctoritatem, promulgatum atque traditum constat. Ille autem professus est se juxta evangelicam et apostolicam doctrinam, sicuti sancta Romana Ecclesia docet, et a patribus traditum est, tenere et psallere. Nos autem illum in omnibus ecclesiasticis doctrinis et utilitatibus orthodoxum et proficuum esse reperientes, vobis iterum ad regendam commissam sibi Ecclesiam Dei remisimus, quem veluti pastorem proprium ut digno honore et reverentia laetaque mente recipiatis jubemus, quia nostrae apostolicae auctoritatis praecepto archiepiscopatus et privilegium confirmavimus…
Ipsum quoque presbyterum nomine Wichinum, quem nobis direxisti, electum episcopum consecravimus sanctae Ecclesiae Nitrensis, quem suo archiepiscopo in omnibus obedientem, sicuti sancti canones docent, esse jubemus, et volumus ut pariter cum ipsius archiepiscopi consensu et providentia, alterum nobis apto tempore utilem presbyterum vel diaconum dirigas, quem similiter in alia Ecclesia, in qua episcopalem cathedram noveris esse necessariam, ordinemus episcopum, ut cum his duobus a nobis ordinatis episcopis praefatus archiepiscopus vester, juxta decretum apostolicum, per alia loca, in quibus episcopi honorifice debent et possunt existere, postmodum valeat ordinare. Presbyteros vero, diaconos, seu cujuscunque ordinis clericos, sive Sclavos, sive cujuslibet gentis, qui intra provinciae tuae fines consistunt, praecipimus esse subjectos et obedientes in omnibus jam dicto confratri nostro archiepiscopo vestro, ut nihil omnino praeter ejus conscientiam agant. Quod si, contumaces et inobedientes existentes, scandalum aliquod, aut schisma facere praesumpserint, et post primam et secundam admonitionem se minime correxerint, quasi zizaniorum seminatores ab ecclesiis et finibus vestris auctoritate nostra praecipimus esse procul abjiciendos, secundum auctoritatem capitulorum quae illi dedimus et vobis direximus.
Litteras denique Sclavonicas, a Constantino quodam philosopho repertas, quibus Deo laudes debite resonent, jure laudamus; et in eadem lingua Christi Domini nostri praeconia et opera ut enarrentur, jubemus. Neque enim tribus tantum, sed omnibus linguis Dominum laudare auctoritate sacra monemur, quae praecipit dicens: Laudate Dominum, omnes gentes, et collaudate eum omnes populi. Et apostoli repleti Spiritu sancto locuti sunt omnibus linguis magnalia Dei. Hinc et Paulus coelestis quoque tuba insonat, monens: Omnis lingua confiteatur quia Dominus noster Jesus Christus in gloria est Dei Patris. De quibus etiam linguis in prima ad Corinthios Epistola satis et manifeste nos admonet, quatenus linguis loquentes Ecclesiam Dei aedificemus. Nec sane fidei vel doctrinae aliquid obstat sive missas in eadem Sclavonica lingua canere, sive sacrum Evangelium, vel lectiones divinas Novi et Veteris Testamenti bene translatas et interpretatas legere, aut alia horarum officia omnia psallere, quoniam qui fecit tres linguas principales, Hebraeam scilicet, Graecam et Latinam, ipse creavit et alias omnes ad laudem et gloriam suam. Jubemus tamen ut in omnibus ecclesiis terrae vestrae propter majorem honorificentiam, Evangelium Latine legatur, et postmodum Sclavonica lingua translatum in auribus populi Latina verba non intelligentis, annuntietur sicut in quibusdam ecclesiis fieri videtur. Et si tibi et judicibus tuis placet missas Latina lingua magis audire, praecipimus ut Latine missarum tibi solemnia celebrentur.