Зеламха кхузахь вуйла Бетарсолтина, Жамаьлдана, Соипана хаьа. ХIора кхоалгIачу буса Соип вoгIy кхуза, цунна оьшург дохьуш. Цаьршиммо барт бинчу ишарца, лаха Хулхуло чохь а соций, хаам бо цо. ТIаккха хьеха хьалаволу. Цкъацкъа буса хи эца Хулхуло чу вуссу Зеламха. Наггахь хьехан берте охьа а хуий, Хулхуло чу а, дуьхьал болчу лекхачу лома а бIаьрг бетташ, шен дахаран ойла йо цо. И маьрша лекха лаьмнаш, къена хьаннаш, шера аренаш. Доккха ду xIapa дуьне. Aмма цунна гатделла. Гатдина…

2

Хорачара шовзткъа шо хенара Мусхьабан Асхьаб, кхиболу шен йуьртахой санна, лаьттаца къахьоьгуш вехара. Нахал хьоле а йа къен а вацара. Нехан санна, цхьа урд латта а, ши сту а, масех бежана а, газа-уьстагI а. Нехачул оьшуш доцуш цIенош а. Нах санна, Далла Iамал йеш а вара. Амма, дог Iарждина, кийрахь хьагI, къизалла, сутаралла йара цуьнца. Шечул совбаьлла нехан бахам бацахь а, шениг санна нехан бахам хилар а ца лалора цуьнга. Нехачул сов бежана, газа-уьстагI хилийта гIepташ, дукха къахьоьгура цо. Цуьнгахь ши бала бара – нехан долчун а, шен доцчун а. Йуьртарчу цхьанна диканиг хилча, дог Iаржлора, бохам хилча, дог доьлура цуьнан.

Цхьа стаг дика ву, оьзда ву, къонах ву аьлча а, ца лалора. Шен нийсарчу, бераллехь шеца левзинчу, цхьаьна кхиъначу Зеламхина майра ву, оьзда ву, къонах ву бохуш, махкахь гIаравалар а ца лалора. Иза вен шен ницкъ кхаьчча, шегахь майралла а, доьналла а хилча, ша вийча, иза къайладер дуйла а хиъча, бIаьрнегIар ца тухуш, Зеламха вуьйр вара цо. Амма Дала цунна ницкъ ца беллера. Иза лоха, эгIаза стаг вара. Дала цунна майралла а ца йеллера. Иза кIиллo, цIоьллак, гIизбе стаг вара. Цундела, ша йуьстах а вуьсуш, Зеламха кхечара вере сатуьйсура цо. Салташа, чIирхоша, хьаъа а – кхечара.

Цхьана буса гергарниг волчохь тIаьххьалц сакъоьруш а Iийна, цIа вогIуш, ткъех гIулч шена хьалха воьдуш стаг гира цунна. Дукха сирла дацахь а, беттаса дара. Лерина хьаьжча, оцу стеган цхьана белшах кхозуш топ, вукху белшах кхозуш дуьзна таьлсаш а гира цунна. Асхьабана йуьхьа дуьхьал ца хьаьжча а, букъах а, боларх а, дeгI лелорах а бевзара шен йуьртахой. И стаг Хорачара вацара. Цкъа дагадеара цунна, иза цхьанна къола дина, воьдуш ву-те аьлла. ХIан-хIа, къола дина воьду стаг йуьртан уггар боккхачу урамехула иштта маьрша гIyp вац. Обарг ву-те? Зеламхин накъост? Асхьабан хье цIеххьана самабелира. Бутт сов хан йу Зеламхин хабар доцу. Цхьанхьа къайлаваьлла, иза дIатийна Iен. Хорачана гондIарчу лаьмнашкахь ву бохуш, хабар а ду.

Асхьаб, цIа а ца воьдуш, къайллах оцу стагана тIаьхьавахара. Йуьртара араваьлча, цкъа саца а сецна, гондIа бIаьрг туьйхира цавевзачо. ТIаккха Хулхулон тогIица хьала лома волавелира. Цкъацкъа, садаIа санна соций, хьалха а, тIехьа а бIаьрг тухура цо. Хорачана кхо чаккхарма гена ваьлча, Хулхулон тогIи чохь сецна а Iийна, йукъа хан йолуьйтуш, кхузза тайп-тайпанчу озехь шок туьйхира, тIаккха тIулган бердах йаьхначу киртигашна тIехула лома хьалавелира.