Караловс машаре дийцарш дан Зеламхина тIехьажийра цуьнан гергара стаг.

4

Сатоссучу хенахь хьалагIеттина Зеламха, Хулхулон тогIи чу а воьссина, цIано а йина, шийлачу хица ламаз а эцна, хьеха хьалавелира. Перза а, суннат а ламазел совнаха а ламазаш дора цо. ТIаккха вирд а доккхий, дехха доIа а дой, паргIатволура. Дала тIедехкина декхарш кхочуш а дина, цIе а латийна, сийсара йууш йисина кхоьш чохь болу йай очакха тIе а хIоттийна, самовара чохь чай даккха кечамбан вуьйлира иза. Iуьйре йинчул тIаьхьа, чуьчча когаш бухкуш, маьнги тIе охьа а хиъна, суьлхьанаш кара а лаьцна, зуькар деш Iаш, лакха тIера охьакерчаш беана жима тIулг хьехан бертигна тIехула чубуьйжира.

Хьала а гIеттина, хьехан берте вахана, тогIи чу, тIаккха дуьхьал лома бIаьрг туьйхира Зеламхас. Уьш мел лечкъа, ларбала гIертахь а, шинххьа а салтий гира цунна. Лома буьххьерчу салташа хьеха тIе тоьпаш тоьхча, царна дуьхьал топ ца тухуш Iийра иза. Лома йуккъе охьа а бевлла, тоьпаш тоьхча, ца Iевелира. Цаьрца ши эпсар а, цхьа нохчо а вара. И нохчо шен чIирхойх хилар хаьара цунна, шеко йоцуш. Уьш даим а хуьлура цунна тIаьхьатоллучу таIзархойн отрядашца. Хьалха эпсарна, тIаккха нохчочунна, хье йуккъе ниша а лаьцна, шозза топ туьйхира Зеламхас.

ТIаккха цхьана ханна дIатийра салтий. Амма Зеламха сема вара. Хьехана лакха тIехь салтий буйла а, хаьара цунна. Цигара охьа наггахь тIулгаш керчара.

Масех минот йаьлча, тогIи чуьра хьала цхьаьннан мохь хезира Зеламхина:

– Ва, Зеламха! ТIе ма тохалахь! Со Асламха ву хьуна! Полконако хьуна тIе хьажийна со!

Зеламхас шен топ охьайиллира. Масех минот йалале, хьуьхьвоьлла, халла садоьIуш, хьехан бертехь сецира стоммачу дегIара цуьнан ден маьхчин кIант Асламха. ЗIар дIа а теттина, иза хьеха чу валийтира Зеламхас. И шиъ мараиккхира. Зеламхас доцца хьал-де а хаьттира.

– Дукха буй и Делан мостагIий?

– Дукха бу, Зеламха. Хорачахь бIе гIалагIазкхи а, бIе ца кхоччуш гIашсалтий а бара. Тахана Iуьйранна сатоссуш, Веданара кхин тIе а баьхкина. Масех бIе гIалгIазкхи а, гIашсалти а. Шайн коьртехь Каралов а волуш. Кхин цхьа полконак а. Оццул сиха муха карийна а, хаац, хьан чIирхой а бу цаьрца. Салташа тогIи а, хьалхара лам а, лакха тIера лам а дIалаьцна. Хьуна го бина, Зеламха, тIомаваьлла а, хьо кIелхьарвалалур воцуш.

– Хьо хIун дохьуш ваийтина?

– Дуьхьало ца йеш, каравола, боху хьоьга Караловс…

Зеламхас кхидIа ца дийцийтира.

– Кхузахь со цхьаъ ву ала оцу гIизбе полковнике. Хьо боьрша велахь, со схьалаца ала. Россера дерриг эскарш схьадаладе ала. Бусалбанаш ма балабе, оьрсий, керстанаш балабе ала. Дийна а волуш, со лоцур вац ала.