НAКАЗHOЙ ATAMAHE

1913 шо, 30 сентябрь

№ 10684

Ведана-слобода

РАПОРТ

Хьан Локхалле хоуьйту ас, хьалха цуьнан гIepa а йохийна, цхьалха висина къиза разбойник, динан фанатик Гушмазукаев Зеламха 26-чу сентябран буса Шелана уллорчу цхьана кIотарахь Дагестански дошлойн полкан дошлойх вовшахтоьхначу поручикан Кибировн отрядо вийна хилар. Отрядаца бара Шелан йуьртда Дослихов Михаил, цуьнан гIоьнча ГIезамахьмаев Мурад, сан округера нохчийн агенташ. Зеламхица тасадаларехь чIогIа чов йина поручикана Кибировна, ткъа йункерна Дебеков Закарьянна а, дошлошна Магомедов Iаббасана а, IабдулIазизов Закарьянна а йайн чевнаш йина.

Дейтта шо гергга хан йара Зеламхас йоккхачу къизаллица зуламаш ден. Цуьнан исторехь йаздина ду цIерпошташ талор а, херцор а, дийнан серлонгахь эвххьаза гIаланашна тIелетарш дар, банкаш, вокзалийн кассаш, правительствон учрежденеш, ГIизларера банк, некъахой талор, хьалдолу нах йийсаре кхийлар, императорна, правительствон хьалха шайн декхарш доггаха кхочушдо администрацийн куьйгалхой байар а.

1911-чу шеран май баттахь хIокху округа тIехь урхалла сайх тешийча, округан начальникан уггар хьалхара а, уггар сийлахь а декхар кхузара туземни бахархой русифицировать бар, цаьрга оьрсийн культура тIеэцийтар, цаьрга шайн акха амалш а, гIиллакхаш а хийцийтар, кхечуьнан дахар а, долалла а лардар, йа вуьшта аьлча – къоланаш, талораш, адамаш дайар, кхидолу зуламаш дитийтар а, церан хьекъал, кхетам кхиор а дуйла хууш, сайн ницкъ ца кхоош, оцу aгIор гIуллакхаш дина ас. Уггар хьалха болх бира ас халкъана хьалха Зеламхин сий дойуш, цо Iедална дуьхьал латто къийсам, эрна хилла ца Iаш, халкъана зуламе, бохаме хиларх, оцу зуламех а, бохамех а халкъ лардар сайн сийлахь декхар хиларх бахархой кхетош.

Сайн уггар коьрта а, сийлахь а декхар лорура ас xIoкху округерчу правительствона тешамечу туземцийн гIоьнца и къиза разбойник Зеламха а, цуьнан гIepa а йоццачу хенахь хIаллакйар. Цундела хIокху тIаьххьарчу шина шарахь, Зеламхас со вен кхерамаш туьйссушехь, сайн дахар xIopa минотехь Iожаллина хьалха а хIиттош, нохчийн лаьмнийн, хьаннийн халчу, кхерамечу хьелашкахь округан администрацин чиновникийн а, Дагестански дошлойн полкан йеа сотнин а, Кубански пластунски батальонан а аьтто хилла гIараваьлла разбойник Зеламха а, цуьнан гIepa а хIаллакйан.

Правительствона тешамечу, муьтIахьчу нохчех вовшахтоьхначу агентурехула суна хаьара Зеламхас а, цуьнан гIерано а дIа мел йоккху гIулч, уьш мичахь бу а, уьш тIеоьцурш, царна гIодийраш, уьш ларбийраш муьлш бу а. Оцу агентуран хаамашца сан аьтто хуьлура разбойникашна тIаьхьа талла а, цIеххьана а, хаддаза а дечу тохаршца цуьнан гIepa йохо а. Цундела хIокху тIаьххьарчу шина шарахь Зеламхин аьтто ца хилира вайна зене-зуламе даккхий тIелатарш дан, ткъа кегийчу тIелатаршкахь сан отрядо лоьцуш а, бойуш а цуьнан накъостий кхачабелира.