Светлый фон

Ну, а палкоўнік Флідлер, царства яму нябеснае, такі быў агідны дзядок! Увесь наступны дзень ён хадзіў па Празе і вывіжоўваў, ці не адважыўся хто-небудзь з нашага палка выбрацца з казармы, і непадалёк ад Парахавой вежы, на шчасце, спаткаў Жалезнага. Як ён накінуўся на таго! «Я табе дам, я цябе правучу, я табе пакажу!» Нагаварыў яму ўсяго ўсялякага цэлы мех і загроб яго з сабой у казармы, а па дарозе яшчэ дадаваў розных мянушак, пагражаў і ўсё дапытваўся, як яго прозвішча. «Шалесны, ты прайграль, я рад, што цябе злавіль, я табе пакажу «den ersten en Mai» Шалесны, Шалесны, ты цяпер мой, я цябе замкнуць, моцна замкнуць!» Жалезнаму ўжо было ўсё роўна. А калі яны праходзілі па Поржычы*, ён ускочыў у браму і збег праз прахадны двор, пазбавіўшы тым самым «каўчукавага дзядка» вялікай радасці ад пасадкі яго пад арышт. Палкоўнік так раз’юшыўся, што ў гневе зноў забыўся прозвішча зламысніка. Прыйшоў ён у казармы і пачаў падскокваць да столі, бо і столь была нізкая. Дзяжурны па батальёне дзівіўся, з чаго б гэта «каўчукавы дзядок» пачаў гаварыць на ламанай чэшскай мове, а той адно крычыць: «Медзянога арыштаваць!», «Медзянога не арыштаваць, Свінцовага арыштаваць!», «Алавянага арыштаваць!» I тут пачаліся пакуты дзядка. З дня ў дзень ён распытваў, ці не злавілі Медзянога, Свінцовага, Алавянага. Ён загадаў выстраіць увесь полк, але Жалезнага, пра выпадак з якім усе ведалі, перавялі ў шпіталь – ён па прафесіі быў зубным тэхнікам. Ну, здавалася б, і ўсё. Дык не, аднаму з нашага палка ўдалося пракалоць у карчме «У Буцакаў» драгуна, які пачаў заляцацца да ягонай дзяўчыны.

Пастроілі нас. у карэ. Мусілі выйсці ўсе, нават хворыя. Хто не трымаўся на нагах, трымалі пад рукі. Няма чаго рабіць, давялося і Жалезнаму выходзіць. На двары нам прачыталі загад па палку, прыкладна ў тым сэнсе, што драгуны таксама салдаты і калоць іх забараняецца, бо яны нашы саратнікі. Нейкі вальнапісаны перакладаў загад, а палкоўнік азіраўся па баках, як тыгр. Спачатку ён прайшоў перад фронтам, потым абышоў карэ і раптам пазнаў Жалезнага. Той быў мужык-здаравяк, так што, пан обер-лейтэнант, вельмі было камічна, калі палкоўнік выцягнуў яго ў сярэдзіну карэ. Вальнапісаны адразу замоўк, а палкоўнік давай падскокваць перад Жалезным, як сабака перад кабылай, ды прытым яшчэ крычаць: «Ты мне не ўцякаць, ты мне нікуды не ўцякаць, ты зноў гаварыць, што Шалесны, а я ўсё гаварыль Мецяны, Алаўяны, Сфінцовы. А ён Шалесны, нікчэмнік, ён Шалесны, ты бруднае быдла, Шалесны, ты свіння». Потым уляпіў яму месяц гаўптвахты. I раптам тыдні праз два забалелі ў палкоўніка зубы, і ён успомніў, што Жалезны – зубны тэхнік. Загадаў ён прывесці яго ў шпіталь і вырваць зуб. Жалезны тузаў гэты зуб з паўгадзіны, так што «дзядка» тройчы вадой адлівалі, але затое зрабіўся ціхім і дараваў Жалезнаму астатнія два тыдні. Вось як атрымліваецца, пан обер-лейтэнант, калі начальнік забывае прозвішча свайго падначаленага. А падначалены ніколі не смее забываць прозвішча свайго начальніка, як нам гаварыў гэты самы палкоўнік. I мы доўгія гады будзем памятаць, што калісьці быў у нас палкоўнік Флідлер… ці не занадта доўга я вам апавядаю, пан обер-лейтэнант?