Так памёр наш старшы пісар Ванак, што выклікаў сваімі апошнімі словамі панічны страх у непрыяцеля, які меркаваў, замінаючы нашай пераправе цераз раку, адрэзаць нас ад базы забеспячэння і тым самым выклікаць голад, а разам з тым дэмаралізацыю ў нашых шэрагах. Пра спакой, з якім Ванак глядзеў у твар смерці, сведчыць той факт, што перад смяротным пакараннем ён гуляў са штабнымі афіцэрамі непрыяцеля ў карты: “Мой выйгрыш аддайце рускаму Чырвонаму Крыжу», – сказаў ён пад рулямі вінтовак. Гэтая шляхетнасць і высакароднасць кранула да слёз вайсковых чыноў, якія прысутнічалі пры пакаранні смерцю».

– Прабачце, пан Ванак, – працягваў вальнапісаны, – што я дазволіў сабе распарадзіцца вашым выйгрышам. Спачатку я думаў аб тым, ці не будзе лепей перадаць яго аўстрыйскаму Чырвонаму Крыжу, але ўрэшце прыйшоў да вываду, што з пункту гледжання гуманнасці гэта адно і тое ж, абы грошы пайшлі гуманнай установе.

Раздзел IV. Наперад марш!

Раздзел IV. Наперад марш!

Калі прыехалі ў Санак, выявілася, што ў тым вагоне, дзе размяшчалася палявая кухня адзінаццатай маршавай роты, гаварылі праўду, калі спадзяваліся, што тут, у Санаку, батальён атрымае вячэру і хлебны паёк за ўсе тыя дні, калі салдаты не атрымлівалі нічога. Высветлілася таксама, што якраз у Санаку знаходзіцца штаб «жалезнай брыгады», да якой згодна з сваім «хросным лістом» належаў батальён Дзевяноста першага палка. З той прычыны, што чыгуначныя зносіны адсюль да Львова і на поўнач, да Вялікіх Мастоў, не былі перарэзаны, то заставалася загадкай, чаму штаб усходняга фронту склаў такую дыспазіцыю, паводле якой «жалезная брыгада» са сваім штабам засяроджвала маршавыя батальёны ў ста пяцідзесяці кіламетрах ад лініі фронту, якая ў той час праходзіла ад горада Броды да ракі Буг і ўздоўж яе на поўнач да Сакаля.

Гэтая надта цікавая стратэгічная праблема была вельмі проста вырашана, калі ў Санаку капітан Сагнер пайшоў у штаб брыгады далажыць аб прыбыцці маршавага батальёна.

Дзяжурным быў ад’ютант брыгады капітан Тайрле.

– Я вельмі здзіўляюся, – сказаў капітан Тайрле, – што вы не атрымалі дакладных звестак. Маршрут дакладна вызначаны. Графік свайго руху вы павінны былі, канечне ж, паведаміць загадзя. Насуперак дыспазіцыі галоўнага штаба ваш батальён прыбыў на два дні раней.

Капітан Сагнер злёгку пачырванеў, але яму не прыйшло ў галаву паўтараць усе тыя шыфраваныя тэлеграмы, якія ён атрымліваў праз усю дарогу.

З дывізіі прыйшлі новыя загады, і было неабходна канчаткова вызначыць маршрут Дзевяноста першага палка, які толькі што прыбыў, бо згодна з новай дыспазіцыяй па першапачатковым маршруце павінен быў вырушыць маршавы батальён Сто другога палка.